Rationeel Emotieve
Therapie (RET) Rationeel Emotieve Therapie (RET) is een vorm van cognitieve
gedragstherapie ontwikkeld door Albert Ellis (1913), een psychoanalyticus uit
de VS. Ellis gaat uit van de veronderstelling dat het denken (gedachten, vaste
overtuigingen, interpretaties etcetera) het gevoel controleert. Uitgangsprincipe Het principe van RET komt goed tot uiting in de volgende
twee citaten: Doel De wijze waarop iemand tegen allerlei zaken aankijkt heeft
zich gedurende zijn gehele leven langzaam ontwikkeld. Hij wordt als het ware
gevoed met allerlei opvattingen, ideeën, normen, waarden, (voor)oordelen,
etcetera. Het is te vergelijken met de berichtgeving over een oorlog in twee
verschillende kampen. Er wordt een verkeerde voorstelling van zaken gemaakt en
veel mensen geloven erin. Het gevolg is dat gedachten bepaalde gevoelens
oproepen, die weer een bepaalde handeling tot gevolg heeft. Wanneer gedachten
gebaseerd zijn op verkeerde opvattingen, dan zullen de gevoelens en handelingen
die daarop volgen dikwijls moeilijkheden en problemen veroorzaken. Het doel van
RET is te leren die verkeerde gedachten in te zien en te corrigeren, hetgeen
bevrijdend werkt.
 Ellis gaat uit van
het zogenaamde ABCDE-model: Activating event; objectieve beschrijving van de gebeurtenis Beliefs; irrationele, spanning oproepende gedachte Consequence; emotionele gevolgen (gevoelens) van de gedachte Discussion; vragen om gedachten onder B aan werkelijkheid te toetsen Evaluation; meer rationele gedachten die het gevolg zijn
van de toetsing
Voorbeeld Bijvoorbeeld je 10-jarige dochter Boukje raakt tijdens een
bezoekje aan een winkelcentrum haar nieuwe handschoenen kwijt
(gebeurtenis), dit roept een gedachte op (kan zij niet beter op haar dure
spullen letten), deze gedachte leidt tot een gevoel (boosheid), hetgeen een
handeling tot gevolg heeft (de les lezen, schreeuwen, schelden). Het idee is nu
dat je dochter jou boos heeft gemaakt en je hele middag heeft verpest. De
aanname in dit geval is dat een 10-jarig kind (tijdens een vervelend bezoek aan
een winkelcentrum) dezelfde interesses in handschoenen heeft als haar ouders.
Als vader of moeder deze aanname, deze gedachte gaat onderzoeken en zich in het
kind verplaatst, blijkt dat hun idee niet klopt. Een ander kan je geen gevoel geven, een gevoel ontstaat door je eigen gedachten over allerlei zaken. Je raakt niet van streek van een gebeurtenis, maar door de manier waarop tegen dingen aankijkt, hoe je erover denkt. Verschillende mensen kunnen op een zelfde situatie heel anders reageren doordat ze er heel verschillende gedachten bij hebben.RET daagt je uit om bewuste veronderstellingen (met name diegene die je leven beroerd maken) te onderzoeken. Wat wil dat zeggen? In plaats van te denken dat het zo is (mannen zijn niet te vertrouwen) of zo hoort het (je hoort aan tafel te eten), kun je die gedachte ter discussie stellen, er over na denken en misschien wel corrigeren. Het gevolg is dat je leert op heel andere wijze tegen je omgeving en tegen gebeurtenissen aan te kijken, je leert verantwoording te nemen voor je eigen gevoel en niet langer een ander daarvoor verantwoordelijk te houden.
Kortdurende
oplossingsgerichte therapie (KOT) Kortdurende oplossingsgerichte therapie (KOT) is meer dan
een nieuwe methode. Het gaat uit van totaal nieuwe uitgangspunten over de opstelling
van de hulpverlener. Toen ik Steve de Shazer, een van de grondleggers van de ‘kortdurende oplossingsgerichte therapie’ (brief solution- focussed therapy) voor het eerst aan het werk zag, was ik verbijsterd. Hij gebruikte geen van de mij bekende interventies. Hij vroeg niet naar gevoelens, niet naar problemen, niet naar de oorzaken ervan, hij analyseerde ze niet, stelde geen diagnose, hij confronteerde niet. Wat hij wel deed was een ‘wondervraag’ stellen, hij vroeg naar eerdere, succesvolle handelingen, hij gaf veel waardering voor wat de cliënten gedaan hadden en gaf als huiswerk een eenvoudige observatie opdracht. Hij deed zeer weinig en toch ik kon er geen touw aan vast knopen.  Tot mijn verbazing bleken de cliënten zich erg gezien en
gesteund te voelen en waren ze vol moed en energie om hun problemen aan te
pakken. Uit de vervolgsessie bleken die problemen ook werkelijk te veranderen.
Had ik het niet met mijn eigen ogen gezien, dan was ik waarschijnlijk blijven
steken in ongeloof.Wat mij het meest aansprak was de hoop en de kracht die bij
mensen werd losgemaakt. Ik volgde een masterclass bij de grondleggers en ben
sindsdien aan het onderzoeken hoe deze methodiek een plaats kan krijgen in het
maatschappelijk werk. (Sjef de Vries – maatwerk 2002) Praktijk De wortels liggen in de gezinstherapie van de Palo Alto groep met onder andere Paul Watzlawick en in het werk van Milton H. Erikson. Enkele van hun theoretici zijn maatschappelijk werkers. De toepassingsgebieden beperken zich niet tot de ‘makkelijke’ cliënten. Er zijn publicaties over het werk met daklozen, alcoholisten,over gedwongen hulpverlening in de jeugd bescherming en psychiatrische patiënten. Zij werken met mensen van verschillende culturen, ras, gender en sociaal economische status. Het effect van deze zeer kortdurende behandeling (gemiddeld 2,9 sessies) is opzienbarend: ongeveer 70% van de cliënten verbetert. Dergelijke getallen kunnen een hard werkende hulpverlener moedeloos en jaloers maken, maar hopelijk ook nieuwsgierig.
|
